Εγγραφή | Χάσατε τον κωδικό;

 
D-SLR & FOV crop FAQ - Ερωτήσεις και απαντήσεις


Τελευταία όλο και περισσότερος κόσμος προσπαθεί να προσεγγίσει την αγορά των D-SLR που γίνεται ολοένα και πιο προσιτή τον μέσο καταναλωτή / φωτογράφο. Μεταξύ των διάφορων όρων της ψηφιακής φωτογραφίας με τους οποίους καλείται να εξοικιωθεί ο κάθε ενδιαφερόμενος (ή και ήδη κάτοχος) είναι το FOV crop, μία έννοια που απουσιάζει από τον κόσμο των compact ψηφιακών.

Η έννοια του FOV crop μπορεί να γίνει εύκολα αντιληπτή, όμως κατά την γνώμη μου υπάρχουν πάμπολα άρθρα και κείμενα που δίνουν την δική τους υπερ-απλουστευμένη ή περιπλεγμένη εξήγηση, με αποτέλεσμα η τελική εικόνα να είναι από ασαφής έως τελείως λανθασμένη. Ας αναπτύξουμε λοιπόν το θέμα όσο πιο απλά αλλά όχι απλοϊκά νομίζω ότι μπορούμε:

Τι είναι το FOV;
Το FOV είναι το ακρώνυμο από τον αγγλικό όρο Field Of View ή αυτό που εμείς ονομάζουμε Γωνία Θέασης του φακού και μετριέται σε μοίρες. Συνήθως μετράται η γωνία κάλυψης κατά την διαγώνιο του καρέ.

Το FOV crop γιατί υπάρχει;
Οι κατασκευαστές ψηφιακών μηχανών από νωρίς κατάλαβαν ότι θα πρέπει να ικανοποιήσουν την πιο δημοφιλή κατηγορία σοβαρών φωτογραφικών μηχανών film που δεν είναι άλλη από αυτή των μηχανών SLR1 [135]2 ή γνωστές και σαν SLR 35mm3, μίας κατηγορίας αγαπημένης λόγω ευελιξίας στους επαγγελματίες, αλλά και λόγω τιμής στους σοβαρούς ερασιτέχνες.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετώπισαν στα πρώτα βήματα της ψηφιακής φωτογραφίας ήταν ότι δεν υπήρχαν σε μαζική παραγωγή αισθητήρες μεγέθους 36x24mm, το ακριβές αντίστοιχο του καρέ [135]. Έτσι όταν αρχικά η Kodak κυκλοφόρησε πρώτη μαζικά D-SLR με βάση κορυφαίες SLR των Nikon & Canon, χρησιμοποιούσε αισθητήρες διαφόρων μεγεθών, πάντα μικρότερους του [135] αλλά όσο μεγαλύτερους μπορούσε με βάση το κόστος και τις επιδόσεις τους.

To 1999 ανακοινώνεται η πρώτη "εργοστασιακή" D-SLR που εισήγαγε σταθερό μέγεθος αισθητήρα: η Nikon D1 που φορούσε τον 1ο αισθητήρα προτύπου DX, μεγέθους 15.6 mm x 23.7 mm, 2.7 ενεργών MP και FOV crop factor 1.5x. Ο αισθητήρας αυτός θα ήταν και το πρότυπο που θα ακολουθήσουν οι περισσότερες εταιρίες για να σχεδιάσουν τις δικές τους εκδόσεις αισθητήρων που παρά τις μικρές αποκλείσεις σε διαστάσεις ονομάζονται όλοι "APS-C" - μια και έχουν παρόμοιες διαστάσεις με το εκλιπών πλέον φορμά APS4 που είδαμε για λίγα χρόνια στις film compact.

Τι είναι λοιπόν το FOV crop;
Προκειμένου οι μικρότεροι αισθητήρες APS-C να είναι συμβατοί με τους φακούς του [135], καλούνται να απέχουν από τη μορντούρα του φακού όσο θα απείχαν και στην περίπτωση των κοινών film SLR - αλλιώς δεν θα ήταν δυνατόν να εστιάζουν σωστά σε όλη την κλίμακα των αποστάσεων. Σε αυτή τη δεδομένη για κάθε εταιρία και άρμωση απόσταση λοιπόν, οι φακοί για το [135] δίνουν έναν κύκλο κάλυψης ειδώλου ή αν θέλετε ένα κυκλικό "κάδρο" στο επίπεδο του film ή του αισθητήρα διαμέτρου τουλάχιστον 44mm - όσο δηλαδή απαιτείται για να εγγράφεται πλήρως ένα καρέ [135] φυσικών διαστάσεων 36 mm x 24 mm (διαγώνιος περίπου 43 mm)

Από την στιγμή που οι ψηφιακοί αισθητήρες APS-C είναι μικρότεροι σε διαστάσεις από το [135], ένα μεγάλο μέρος του διαθέσιμου ειδώλου που παράγει ο φακός, πολύ απλά δεν χρησιμοποιείται από τον αισθητήρα - κόβεται ή "κροπάρεται" δηλαδή στην φωτογραφική ορολογία. Αυτό για να γίνει αντιληπτό στον μέσο χρήστη που έχει εμπειρία από τις γωνίες θέασης (FOV) που συναντούσε σε δημοφιλείς εστιακές αποστάσεις φακών στο [135], εφευρέθηκε ο όρος του πολλαπλασιαστή ωφέλιμης εστιακής απόστασης ή Effective FOV factor.

H θεωρία λέει, ότι χρησιμοποιώντας έναν φακό εστιακής απόστασης Ν, το FOV που αξιοποιείται από τον αισθητήρα της D-SLR θα είναι ισοδύναμο αυτού που θα είχαμε σε μία μηχανή [135] εάν χρησιμοποιούσαμε έναν φακό εστιακής απόστασης (Ν επί το συντελεστή του FOV crop). To είδωλο όμως που παράγεται παραμένει το ίδιο. Η διαφορά στο κάδρο περιγράφεται στο Σχήμα 1.


Σχήμα 1


Αυτό σημαίνει ότι ένας φακός 50mm σε μία D-SLR με 1.5x FOV crop θα συμπεριφέρεται όπως ένας 75mm στην παλαιά φιλμάτη μου;
Περίπου. Αν αναφέρεσαι αποκλειστικά στο FOV crop και την φωτεινότητα, έτσι θα είναι. Για παράδειγμα, ένας 50mm f/1.8 θα σου δίνει την ίδια γωνία θέασης με έναν 75mm, διατηρώντας παράλληλα την μέγιστη φωτεινότητα του f/1.8.

Όμως: Η εστιακή απόσταση του φακού θα παραμένει 50mm. Και αυτό σημαίνει ότι μεγέθη που εξαρτώνται από την σχεδίαση και την φυσική κατασκευή του φακού ΔΕΝ θα αλλάξουν. Αυτά είναι:
  • Το βάθος πεδίου για δεδομένο διάφραγμα και απόσταση από το θέμα θα είναι το ίδιο, απλά το κάδρο θα είναι πιο σφικτό στο APS-C sensor
  • Η ελάχιστη απόσταση εστίασης θα είναι η ίδια και στο [135] και στο APS-C sensor
  • Η μέγιστη σχετική μεγέθυνση - είτε μιλάμε για macro φακούς είτε όχι - θα είναι η ίδια και στο [135] και στο APS-C sensor
Οι όποιες "παραλλαγές" στους παραπάνω ισχυρισμούς υπάρχουν γιατί πολύ απλά δεν κρατιόνται τα ίδια σημεία αναφοράς σταθερά. Οι περισσότεροι κρίνουν με βάση το κάδρο, και είναι προφανές ότι για να έχεις το ίδιο κάδρο σε μία Full Frame D-SLR / [135] SLR και σε μία APC-S D-SLR, στην 1η περίπτωση καλείσαι να πλησιάσεις περισσότερο.
Μεγέθη όπως η μεγέθυνση και το βάθος πεδίου (DOF) είναι άμεσα συνδεδεμένα με την απόσταση από το θέμα, οπότε λογικά και αλλάζουν. Όμως η ελάχιστη απόσταση από το θέμα, άρα και η μέγιστη μεγέθυνση και το ελάχιστο DOF εξαρτώνται από την σχεδίαση του συγκεκριμένου φακού και ορίζονται αποκλειστικά από αυτόν, όχι από το μέγεθος της επιφάνειας στην οποία προβάλει το είδωλό του5.

"Κάπου διάβασα ότι στους macro αφού αυξάνεται η εστιακή απόσταση, θα έχουμε μεγαλύτερη μεγέθυνση στις APS-C από ότι στις Full Frame / [135], ισχύει;"

Όχι, το γιατί περιγράφεται και πιο πάνω η ελάχιστη απόσταση και η μέγιστη μεγέθυνση ορίζεται από τον φακό και όχι από το σώμα. Και να θυμίσουμε ότι μεγέθυνση στην macro/micro φωτογραφία ονομάζεται η αναλογία φυσικών διαστάσεων του ειδώλου σε σχέση με το πραγματικό αντικείμενο.

Όπως βλέπουμε στο Σχήμα 2, ας υποθέσουμε ότι έχουμε έναν φακό που με ελάχιστη απόσταση εστίασης τα 100mm από το θέμα μας επιτρέπει μεγέθυνση 1:1. Αυτό σημαίνει ότι το θέμα μας - ένα έντομο - φυσικών διαστάσεων χονδρικά 16mm x 14mm θα αναπαρασταθεί στο [135] ή σε μία Full Frame D-SLR από ένα είδωλο ίδιων διαστάσεων, γεμίζοντας το κάδρο. - Περίπτωση Α.

Το APS-C, λόγω του FOV crop θα μας δίνει την δυνατότητα να επιλέξουμε μεταξύ 2 εκδοχών για την λήψη του ίδιου θέματος:
  • Να προσεγγίσουμε το έντομο με το ίδιο ακριβώς κάδρο - Περίπτωση Β
  • να πλησιάσουμε όσο πιο κοντά μας επιτρέπει ο φακός για να πετύχουμε την μέγιστη μεγέθυνση - Περίπτωση Γ

Σχήμα 2


Όπως μπορείτε να δείτε στο απλοποιημένο σχήμα, η περίπτωση Β που δίνει το ίδιο κάδρο με αυτό που θα παίρναμε στο [135], μας δίνει λόγω FOV crop και "εικονικής" αύξησης της εστιακής απόστασης του φακού μία πιο άνετη απόσταση εργασίας από το θέμα μας. Πολύ χρήσιμο όταν μιλάμε για έντομα που δεν μας αφήνουν να προσεγγίσουμε πολύ. Όμως η πραγματική μεγέθυνση είναι αρκετά μικρότερη στην περίπτωση αυτή. Σε περίπτωση που θελήσουμε να μεγιστοποιήσουμε την μεγέθυνση επί του θέματός μας, θα πρέπει να πλησιάσουμε στην ελάχιστη απόσταση εστίασης που επιτρέπει ο φακός. Άσχετα με το αν στην περίπτωση του APS-C αισθητήρα θα έχουμε ένα πολύ πιο σφικτό και φαινομενικά πιο κοντινό κάδρο, οι πραγματικές διαστάσεις του ειδώλου πάνω στον αισθητήρα κατά την σύλληψη θα είναι οι ίδιες ακριβώς με αυτές που θα έχουμε και στην περίπτωση χρήσης μηχανής [135] ή Full Frame D-SLR.

Σε τι διαφέρει το Effective Crop Factor από έναν Teleconverter;
Με την χρήση του teleconverter, αλλάζει η πραγματική εστιακή απόσταση που αντιλαμβάνεται ο αισθητήρας, καθώς και η φωτεινότητά του. Αυτό έχει επιπτώσεις στα μεγέθη του FOV, του DOF και της μεγέθυνσης. Η εικονική μεγέθυνση της εστιακής απόστασης που δίνει το Crop Factor των APS-C D-SLRs έχει επίπτωση αποκλειστικά στο FOV - κρατώντας σταθερή πάντα την απόστασή μας από το θέμα σε κάθε περίπτωση.

Σε τι διαφέρει το Effective Crop Factor από τα Extension Tubes;
Τα Extension Tubes ή δακτύλιοι επέκτασης που χρησιμοποιούνται στην μάκροφωτογράφηση αλλάζουν την απόσταση του οπτικού κέντρου του φακού από τον αισθητήρα, επεκτείνοντας την άρμωση του φακού. Αυτό αυξάνει σημαντικά την μεγέθυνση του ειδώλου στο αισθητήρα επιτρέποντάς μας να πλησιάσουμε περισσότερο στο θέμα, αλλά παράλληλα αποτρέπει τον φακό από το να εστιάσει στο άπειρο. Τίποτα από τα παραπάνω δεν συμβαίνει λόγω Effective Crop Factor.


Σημειώσεις:
1 - SLR - Ακρώνυμο του Single Lens Reflex - ελληνική απόδοση: μονο-οπτική ρεφλέξ
2 - Ο κωδικός που έδωσε η Kodak στο προϊόν που πρώτο τυποποίησε την κασέτα του 35mm film όπως την γνωρίζουμε σήμερα.
3 - To film που χρησιμοποιούμε στις μηχανές [135] προέρχεται από τις κινηματογραφικές μηχανές και έχει πλάτος μαζί με τη διάτρηση 35mm. Πρώτη η Leica σκέφτηκε να το χρησιμοποιήσει για τις μηχανές της, αφού ήταν το πιο διαδεδομένο μαζικής παραγωγής film - άρα και προσιτής τιμής
4 - APS - Advanced Photo System
5 - Μην ξεχνάμε ακόμα ότι η απόσταση του film και του αισθητήρα - οπτικού κέντρου του φακού παραμένει η ίδια στις film SLRs & τις συμβατής άρμωσης D-SLRs.
6 - Οι διαστάσεις είναι σε mm και πέρα από τα μεγέθη των αισθητήρων & καρέ των film είναι ενδεικτικές.


Συγγραφή και επιμέλεια : Δημήτρης Τόλιος( Imagine)
Απρίλιος 2006

Συζητήστε σχετικά με το ανωτέρω θέμα



Διαφημιστικός χώρος


Ο καιρός σήμερα
Καιρός σήμερα και πρόγνωση καιρού για κάθε περιοχή

Το DPGR στο Facebook

ΦωτοΓράφω
Φ
Aπό Samson

Περπατάει. Σκέφτεται. Τα κάνει όλα μηχανικά. Κάτι άλλαξε σ το φρεάτιο. Είδε αυτό που πραγματικά είναι. Νοιώθει φυλακισμένος. Δεν ξέρει γιατί. Δε βλέπει. Είναι καλά κλεισμένος. Είναι θλιμμένος. Είναι σκιά. Σιωπηλός και παραμορφωμένος . Κατάλαβε ότι είναι... Περισσότερα

Wallpapers
Serf Without Danger !!!
Lenazagor
9.2 (192.5 πόντοι / 21 ψήφοι)
Flying Dolphins
stavrosmel
9.1 (246 πόντοι / 27 ψήφοι)
Injection II
Kostas Petrakis
9.4 (150 πόντοι / 16 ψήφοι)
Περισσότερα...

Μεγάλοι Φωτογράφοι
Josef Koudelka
Εγώ δεν προσπαθώ να καταλάβω. Για μένα το πιο ωραίο πράγμα είναι να ξυπνάω, να βγαίνω έξω και να κοιτάζω. Το κάθε τι.

Φωτογραφικές ρήσεις
Μεγάλη φωτογραφία είναι αυτή που εκφράζει πλήρως τι αισθάνεται κανείς -με τη πιο βαθιά έννοια- γι’ αυτό που φωτογραφίζεται.
- Ansel Adams