Προχωρώ κι εγώ με τη σειρά μου στο σχολιασμό μερικών φωτογραφιών από τον τελευταίο διαγωνισμό, στην ίδια λογική με τον William, δηλαδή με σκοπό να εκφράσω κάποιες σκέψεις για εικόνες που μου έκαναν εντύπωση αλλά και άλλες που με προβλημάτισαν.
Αρχίζω από την αρχή
με την, πρώτη στην κατάταξη, εικόνα του koybi
Για μένα αποτελεί ένα καλό παράδειγμα αυτού που αποκαλείται σήμερα deadpan φωτογραφία, δηλαδή μια κάπως ανέκφραστη απεικόνιση του ανθρώπου στο περιβάλλον του που λειτουργεί περισσότερο ως τεκμηρίωση, ως κάποιο είδος ντοκουμέντου, ενταγμένο τις περισσότερες φορές σε μια σειρά παρόμοιων φωτογραφιών με κάποιο συγκεκριμένο θέμα. Αμέσως αναγνωρίζω στην εικόνα παραπομπές στο έργο του μεγάλου Sander, άσχετα βέβαια από το κατά πόσο ο koybi αναφέρεται συνειδητά σε αυτόν - άλλωστε οι δουλειές των μεγάλων φωτογράφων έχουν κατά κάποιο τρόπο περάσει σε ένα συλλογικό φωτογραφικό ασυνείδητο και μπορούμε να επηρεαζόμαστε από αυτές ακόμη και όταν δεν αναγνωρίζουμε ρητά αυτή την επίδραση. Μου αρέσει το αυστηρό κάδρο και ο τρόπος που ο φωτογράφος το οργάνωσε, εντάσσοντας σε αυτό όση ακριβώς πληροφορία χρειάζεται χωρίς να πέσει στον κίνδυνο του οπτικού θορύβου και την φλυαρίας. Επίσης, η κεντραρισμένη φιγούρα, ακόμη και αν ενοχλεί μερικούς οπαδούς του κανόνα των 2/3, λειτουργεί εδώ άψογα: ολόσωμη, με μια ελαφριά κλίση που ελαφρύνει τη μετωπική προσέγγιση του φωτογράφου, γεμίζει αρκετά το κάδρο με μια σίγουρη για τον εαυτό της παρουσία του εικονιζόμενου. Με μια έννοια αποτελεί τον ορισμό του περιβαλλοντικού πορτρέτου. Ίσως, η μόνη επιφύλαξη είναι ότι ταυτόχρονα είναι και πολύ safe επιλογή, δεν ρισκάρει, δεν πρωτοτυπεί (αν και το κυνήγι της πρωτοτυπίας έχει γίνει ένας καταναγκασμός που προσωπικά με ενοχλεί πολύ στη σύγχρονη φωτογραφία).
Η δεύτερη επιλογή μου για σχολιασμό είναι αυτή η εικόνα της Chistinas G. που μου άφησε ανάμικτα συναισθήματα:
Η πρώτη μου αντίδραση είναι πως έχει κάτι μαγικό, μια ατμόσφαιρα που εγώ ζητάω στη φωτογραφία. Είναι λιτή, φτιαγμένη με ένα-δύο υλικά αλλά εξαιρετικά φωτογραφική. Με παραπέμπει σε έναν από τους δικούς μου φωτογραφικούς "ήρωες" τον Todd Hiddo. Πάνω απ' όλα είναι το βλέμμα, το οποίο δένει εξαιρετικά με τη χρωματική ατμόσφαιρα και το χειρισμό του φωτός. Το κάδρο, μπορεί να πει κανείς έχει ίσως κάποια προβλήματα. Τα χέρια κόβονται κάπως αυθαίρετα, στη δεξιά γωνία προβάλλει ένας σκοτεινός όγκος (κουρτίνα ίσως) που κάπως αποσπά την προσοχή, αλλά με κάποιον τρόπο αυτά δεν μειώνουν τελικά τη δύναμη της φωτογραφίας (ίσως κιόλας να την ενισχύουν). Πολύ καλή εικόνα για μένα, και στον αντίποδα της πιο ψυχρής, αντικειμενικής καταγραφής του koybi παραπάνω. Αν εκείνη η εικόνα φλερτάρει με το "αντικειμενικό" ντοκουμέντο, εδώ έχουμε περισσότερο ένα "προσωπικό ντοκουμέντο". Επίσης, έχουμε το ρίσκο και την τόλμη που λείπει στην παραπάνω φωτογραφία. Είναι όμως περιβαλλοντικό πορτρέτο; Δεν είμαι σίγουρος ότι είναι από τις φωτογραφίες που μπορείς εύκολα να κατατάξεις, και ενώ αυτή είναι ίσως η δύναμή της γενικά, ειδικά (δηλ. στο πλαίσιο αυτού του διαγωνισμού που οι ξεκάθαρες προτάσεις εκτιμώνται περισσότερο) αυτό αποτελεί μάλλον αδυναμία ...
Προχωρώ στην εικόνα του/της stadr:
Μια φωτογραφία που ξεκινά με προοπτικές αλλά χάνει τη μισή της δύναμη στο δρόμο. Έχει και αυτή όμορφη ατμόσφαιρα, και μάλιστα δείχνει να μπορεί να συνδυάσει τις αρετές των δύο παραπάνω προσεγγίσεων: "αντικειμενικό" περιβαλλοντικό πορτρέτο με στοιχεία μιας ιδιαίτερης προσωπικής ματιάς του φωτογράφου. Όμως οι τεχνικές επιλογές λειτουργούν ενάντια στη φωτογραφία. Το κάδρο είναι αρκετά χαμηλό, τραβηγμένο θαρρείς λίγο πάνω από το πάτωμα. Σε τι χρειάζεται άραγε μια τέτοια τολμηρή, ανορθόδοξη λήψη από τα κάτω; Δημιουργεί μια αίσθηση ανισορροπίας και επιτείνει την αίσθηση της τεχνητής συνθήκης της φωτογράφισης - με άλλα λόγια αφαιρεί από την αληθοφάνεια και τη γνησιότητα της εικόνας. Επίσης οι φωτιστικές συνθήκες είναι και αυτές ανορθόδοξες - ο πίσω φωτισμός που ενισχύεται από την επιλογή του φωτογράφου να τραβήξει κόντρα στο φως αφήνοντας μάλιστα την κόντρα φωτεινή πηγή να κυριαρχεί στα αριστερά του κάδρου μου φαίνεται κάπως "αψυχολόγητη" ως προσέγγιση. Με αυτόν τον τρόπο χάνεται η καθαρότητα των προσώπων που σε μια τέτοια εικόνα είναι ζητούμενο. Κρίμα, γιατί θα μπορούσε να είναι μια καλή φωτογραφία.
Και τελειώνω με μια φωτογραφία που είναι ενδεικτική μιας δυσκολίας στην αποσαφήνιση του τι συνιστά τελικά φωτογραφία: η παρακάτω από τη Melissa
Που είναι εδώ το πορτρέτο, και δη περιβαλλοντικό; Ποιες από τις δύο φιγούρες έχουν άραγε φωτογραφικό ενδιαφέρον, είτε με την έννοια του φωτογραφικού γεγονότος είτε ως καταγραφή/πληροφορία; Αδυνατώ να δω που μπορεί να θέλει η φωτογράφος να εστιάσουμε τη ματιά μας. Βλέπω μόνο θόρυβο. Αν η φωτογραφία (ας πούμε η δημιουργική, όχι η αναμνηστική) έχει να κάνει με την επιλογή του φωτογράφου να αφαιρέσει στοιχεία από την πραγματικότητα ώστε να κατασκευάσει, μέσα στα όρια του φωτογραφικού κάδρου, μια δική του εκδοχή της "πραγματικότητας", εδώ η φωτογράφος αντί να αφαιρέσει, δηλαδή να εστιάσει, έχει αφήσει την πραγματικότητα να εισχωρήσει ολόκληρη και ακατέργαστη μέσα στο κάδρο της.
