Αφιέρωμα στον «Josef Koudelka»

[MANOS_mm]

«Josef Koudelka»

   

Ένας σπουδαίος εν ζωή φωτογράφος είναι ο τσεχοσλοβάκος Josef Koudelka.
Γεννήθηκε στις 10 Ιανουαρίου του 1938 στο Boskovice (Μποσκοβίτσε) της Μοραβίας
Σπούδασε στο πολυτεχνείο της Πράγας και εργάστηκε για λίγα χρόνια σαν μηχανικός
Περισσότερα βιογραφικά στοιχεία μπορείτε να διαβάσετε εδώ


   

Αυτός ο Βαλκάνιος φωτογράφος υπήρξε για πολλά χρόνια ο σημαντικότερος φωτογράφος του γνωστού πρακτορείου magnum.
Δούλευε πάντα ανεξάρτητα και – αν δεν κάνω λάθος – δεν δέχτηκε ποτέ παραγγελίες.

   


Τον μάγεψαν οι τσιγγάνοι και η ζωή τους. Τους ακολούθησε σε πολλές χώρες.

Μας «πάει» η ματιά αυτού του βαλκανιου νομίζω.
Θυμίζει τον δικό μας Οικονομόπουλο.

   

Δεν χρειάζονται πολλά λόγια νομίζω.
Εδώ σας παρουσιάζω την σημαντικότερη φωτογραφική του περίοδο.

Τώρα τελευταία, πειραματίζεται  με μια πανοραμική μηχανή και βγάζει αξιόλογα αποτελέσματα. Όμως τη δύναμη αυτής εδώ της περιόδου, δεν τη ξαναβρήκε

   

Είναι πραγματικά σπουδαίος φωτογράφος πιστεύω. Με μια Leica , έναν φακό 28mm και αρκετό Tri-x , καταφέρνει να μεταμορφώσει τα θέματα που φωτογραφίζει.
Αν και τα θέματα του είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα, δεν αρκείται σ’ αυτά.

   

Μικρές δόσεις χιούμορ και πίκρας συνυπάρχουν σε όλα του τα κάδρα.
Σημαντικά στοιχεία όπως το φως και οι σκιές στηρίζουν διακριτικά το έργο του.
Μερικές φορές  βασίζεται σε μια έντονη φόρμα και άλλες την αγνοεί.


   

Αξιοσημείωτος είναι  ο τρόπος που καταγράφει τους τσιγγάνους. Μια αξιοπρέπεια και δύναμη ξεχειλίζει από τις εικόνες του. Μας βάζει βαθιά στον κόσμο τους χωρίς να στέκεται κριτικά απέναντι τους, χωρίς να στέκεται σε απόσταση.

   

Μια από τις σχετικά νεότερες δουλειές του είναι αυτός ο δρόμος.
Αν και επιφανειακά επικρατεί η φορμα, η φωτογραφία λειτουργεί βαθύτερα.
Χωρίς ανθρώπους, χωρίς τσιγγάνους, ο Koudelka καταφέρνει και πάλι τη μεταμόρφωση του.

   


Είναι από τους αγαπημένους μου φωτογράφους. Τον εκτιμώ για πολλά πράγματα και κυρίως για την φωτογραφική του ειλικρίνεια.

   


   

Ελπίζω να σας αρέσει.  

Αυτές και λίγες ακόμα φωτογραφίες, μπορείτε να δείτε στο http://www.dpgr.gr/manlyk/Koudelka/

[ΤhanosΤakis]

Ωραιότατη παρουσίαση ενός επίσης ωραιότατου φωτογράφου.
Ενός καλλιτέχνη που είχε (και έχει) την τύχη να αναγνωριστεί ως εξαιρετικός, όντας εν ζωή.

Τι να πω. Φαίνεται πως το πρακτορείο Magnum διαθέτει το μαγικό ραβδί της εύστοχης επιλογής.

Ευχαριστούμε πολύ Μάνο, για μιά ακόμη φορά.  

[Χάρης]

Μάνο σ'ευχαριστούμε για την όμορφη αυτή παρουσίαση, ενός από τους (για μένα) κορυφαίους φωτογράφους...

Είναι αξιοπρόσεχτο το πως καταφέρνει η, σχεδόν παντελής, έλλειψη "κανονικής" φόρμας να δημιουργήσει τόσο συγκροτημένες φωτογραφίες... και μάλιστα με συναισθήματα από τα εντονότερα που έχω νιώσει... και με θέματα που δεν είναι ιδιαίτερα έντονα... τουλάχιστον όχι πάντα

Δεν είπα ότι απουσιάζει η φόρμα εντελώς!!! Είπα ότι δεν υπάρχει "κανονική" φόρμα... δεν ξέρω πως να το εξηγήσω... η γωνίες του κατ'αρχήν... λες και έχει ύψος 2,5 μέτρα είναι... από ψηλά, χωρίς τελείως ευρυγώνιο, μάλλον με 35άρη ή 50άρη, με κομμένα πολλά μέρη της φωτογραφίας, εκεί που κανείς "νορμάλ" φωτογράφος δεν θα έκοβε, αλλά στην ουσία εκεί που κάνει την διαφορά....

Από την άλλη, μας παρουσιάζει θέματα που εκ πρώτης φαίνονται μάλλον αδιάφορα... χωρίς νόημα, χωρίς συνέχεια... και όμως λειτουργούν... λειτουργούν μέσα από αυτή την περίεργη φόρμα του, την κομμένη, την αφαιρετική, την φόρμα που σε προκαλεί να δεις παραπέρα... τί συμβαίνει έξω από το πλάνο... Και πάλι όμως όχι πάντα...

Πάει μετά και τραβάει το θέμα κατάφατσα... το βάζει στο κέντρο, κλείνει και το κάδρο, και σου λέει "πάρ'το και φά'το"... χμμμμ..... μπορεί να βγει κάτι έτσι ?! Κι όμως το καταφέρνει... όπως αυτή η φωτογραφία με το άλογο... εκεί όμως έχει θέμα έντονο... ξέρει τί κάνει... είναι η συνομιλία του ανθρώπου με το άλογο τόσο έντονη, μας παρασέρνει τόσο, που όποια φορμαλιστική διάθεση μάλλον θα μας απομάκρυνε... μάλλον θα την έκανε αδιάφορη...

Είναι ισορροπημένος ο Koudelka... είναι διαβασμένος όσο δεν πάει... και προετοιμασμένος πολύ! Έχει δει, έχει προβλέψει την σκηνή, και είναι εκεί να την απαθανατίσει όταν συμβεί... ή τουλάχιστον έτσι δείχνει...

Και αυτό με γοητεύει, με κάνει να τον ζηλεύω...

Μάνο σ'ευχαριστώ ξανά που μου θύμισες αυτόν τον κορυφαίο φωτογράφο... Να'σαι καλά

[JONCR]

Πολύ καλη παρουσιαση. Οσο για τον φωτογραφο , δεν μου επιτρεπεται να τον σχολιασω.
Θα ήθελα να αναφέρω εναν προβλιματισμό μου που ερχεται πάντα μετα από την θέαση παρόμοιων φωτογραφιών , παλαιοτέρων μεγαλων φωτογραφων.
Μήπως τελικά παιζουμε το παιχνίδι των πολυεθνικών εταιριων , που προσπαθουν να βαλουν στο μπλεντερ τις ρανίδες των καλιτεχνικών μας ανησυχειων , με τα προιόντας τους , προσπαθόντας τελικά να φτιαξουν ενα ρευστό φωτογραφικό προτυπο που για να σταθεί θα πρεπει να αγοράζει και τιποτα παραπάνω;
Βλεποντας τις παραπάνω φωτογραφιες νομιζω πως τελικά ο συνχρονος εξοπλισμός , η τελευταία λεξη της τεχνολογίας και τα πολλά ευρό που φέυγουν , δεν ειναι παρα μόνο ουτοπία...    ....και εγώ απλά κατοχος φωτογραφικών ειδών  

[MANOS_mm]

Χάρη και Joncr , δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει κάτι σημαντικό όταν κοιτάμε τέτοιους φωτογράφους.
Αυτοί, αφιερώθηκαν ολοκληρωτικά στο συγκεκριμένο προτζεκτ για χρόνια. Άφησαν γυναίκες, παιδιά, φίλους και πατρίδες και ενσωματώθηκαν σχεδόν με την κοινωνία που φωτογράφιζαν.

Έτσι, δεν χρειάστηκαν εντυπωσιακά θέματα και περίτεχνες φόρμες, ακριβώς γιατί έμαθαν να εντοπίζουν και να αναδεικνύουν το περιεχόμενο με γυμνό μάτι.
Χτυπάνε ακριβώς στην καρδιά του θέματος, και αυτό δεν θα μπορούσε να το κάνει ένας τουρίστας.

Εκεί βρίσκεται (όχι πια)  και η δύναμη του πρακτορείου Magnum και γενικότερα των χορηγιών που επιτρέπουν στον φωτογράφο να ασχοληθεί απερίσπαστος με ένα έργο για κάποια χρόνια.

[kkranis]

Ωραία η επιλογή των φωτογραφιών του Koudelka. Όντως η ματιά του είναι γοητευτική. Αφιέρωσε πολλά χρόνια στο project με τους τσιγγάνους και φυσικά έδωσε πολύ δυνατές φωτογραφίες.

Από εκεί και πέρα όμως, το έργο του παρουσιάζει μια πολύ μεγάλη ανισότητα. Με ότι διαφορετικό ασχολήθηκε δεν κατάφερε να παράγει έργο του ονόματος που είχε φτιάξει μέχρι τότε, και μάλλιστα ένα μικρό portfolio με τοπία έγινε η αφορμή για ένα... "διαπληκτισμό" με τον HC Bresson  

Προσωπικά δεν τον κατατάσω στους "Μεγάλους" Φωτογράφους, μόνο και μόνο για το μονοδιάστατο του έργου του και τη "γραφικότητα" που τον διακρίνει στο project που μας παρουσίασε ο Manos_mm.

[MANOS_mm]

Έχεις δίκιο Κώστα.
Και εγώ σκέφτηκα πολύ σχετικά με την κατηγορία που έπρεπε να τον βάλω.
Δεν τον έβαλα στους «Μεγάλους»

Και αυτό ήταν η αφορμή να σκεφτώ τι είναι αυτό που μας κάνει να μην κατατάσσουμε κάποιον στους Μεγάλους φωτογράφους ? Είναι αυτή ακριβώς η ανισότητα του δημοσιευμένου έργου τους.

Και ο Bresson έβγαζε βλακείες, τις κράταγε όμως στο συρτάρι του.

[noe]

Παράξενη φωτογραφία,
θα έλεγα πως ο φωτογράφος
κατάφερε την ελευθέρωση
του κρατούμενου..!!
(ψευδαίσθηση του μυαλού)

[pkomo]

Όσο κι αν φαίνεται περίεργο αυτός ο φωτογράφος είναι ο πρώτος μεγάλος φωτογράφος που γνώρισα το 1985 όταν πρωτάρχισα την ενασχόληση μου με την φωτογραφία, μ εντυπωσίασε και από τότε σημαδεύει την φωτογραφική δουλειά μου, ανεξάρτητα από το θέμα που βγάζω. Για μένα εκτός από μεγάλος φωτογράφος θέλω να λέω ότι είναι και δάσκαλος μου._

[anamesa]

Παράξενη φωτογραφία,
θα έλεγα πως ο φωτογράφος
κατάφερε την ελευθέρωση
του κρατούμενου..!!
(ψευδαίσθηση του μυαλού)
http://www.dpgr.gr/forum/index.php?action=dlattach;topic=15560.0;attach=20048

Μάλλον κατάφερε να αναδιπλασιάσει την αιχμαλωσία του,
εγκλωβίζοντάς τον
μέσα στα όρια του κάδρου

[Novus]

Καιρός ήταν να βρεί ο Josef Koudelka τη θέση του στο dpgr ανάμεσα στους μεγάλους φωτογράφους.

Kαι με την ευκαιρία άλμπουμ με φωτογραφίες του εμπλουτίζει από σήμερα την αντίστοιχη γκαλερί τους.

[NatK]

Καιρός ήταν να βρεί ο Josef Koudelka τη θέση του στο dpgr ανάμεσα στους μεγάλους φωτογράφους.

Kαι με την ευκαιρία άλμπουμ με φωτογραφίες του εμπλουτίζει από σήμερα την αντίστοιχη γκαλερί τους.

Γιώργο η αλήθεια είναι ότι η διαφοροποίηση ανάμεσα στους "Μεγάλους" και τους "Απλούς" φωτογράφους είναι ένα ευαίσθητο θέμα...

Προσωπικά πάντα είχα την εντύπωση ότι στον διαχωρισμό που έχει γίνει στο dpgr ίσως κάποιοι "Μεγάλοι" θα έπρεπε να "υποβιβαστούν" και αντίστοιχα κάποιοι ταπεινοί "Ξένοι" να ανέβουν στους "Μεγάλους"...

Π.χ. όσο και αν μου αρέσουν ο Salgado ή ο Larain δεν μπορώ να πω ότι θα τους έβαζα στους Μεγάλους όταν την ίδια στιγμή στους "ξένους" υπάρχουν ονόματα σαν των Plossu, Brassai, Ronis, Harbutt και τόσοι άλλοι...

Αλλά... it's a fine line... και περί ορέξεως...

[NatK]

Δεν είναι υποχρεωτικό να βαφτίζονται "Μεγάλοι" αποκλειστικά όσοι έκαναν φωτογραφία δρόμου στους δρόμους του Παρισιού το 1930..

Κάθε άλλο... δεν το πήγαινα εκεί και νομίζω ότι με παρερμήνευσες. Σαφέστατα Μεγάλος μπορεί να είναι εν ζωή 45άρης φωτογράφος. Όπως και Μεγάλος μπορεί να είναι φωτογράφος μόδας (π.χ. για μένα ο Avedon θα έπρεπε να είναι ανάμεσα στους Μεγάλους) ή φωτορεπόρτερ.

Απλώς πιστεύω πως πέρα από μία προφανή "ιερή" 10άδα-12άδα -άντε 20άδα, από κάποια σημείο και έπειτα ο διαχωρισμός ανάμεσα στον "Μεγάλο" και τον απλά "ταλαντούο" φωτογράφο αρχίζει και γίνεται ιδιαίτερα δύσκολος. Η προσφορά του καθένα στην τέχνη και στην ιστορία της φωτογραφίας δεν μπορεί να "μετρηθεί" με ακρίβεια ώστε να μπει στην μία ή την άλλη κατηγορία.

Ανθρώπους που εκ των πραγμάτων το έργο τους δημιούργησε μία συγκεκριμένη Σχολή στην φωτογραφική κοινότητα, σε συνδιασμό με σαφή υπηρεσία στην τέχνη και αποδεδειγμένες προσλαμβάνουσες σε παγκοσμίου ύφους εικαστική κλίμακα.

Εδώ θα διαφοροποιηθώ από την θέση σου γιατί ο Helmut Newton, ο David LaChapelle ή (τραβάω το σχοινί τώρα...  ) ο David Hamilton έχουν αναμφισβήτητα επηρεάσει σε παγκόσμια κλίμακα τους κανόνες της αισθητικής και δημιουργήσει "σχολή" στην φωτογραφία. Είναι όμως Μεγάλοι; Για μένα η απάντηση είναι προφανέστατη.

Θα μου πεις, ότι δεν προσέφεραν στην Τέχνη. Ποιος θα το κρίνει αυτό όμως και θα αναλάβει την τεράστια ευθύνη να εκδίδει πιστοποιητικά "σαφής υπηρεσίας στην τέχνη";

Είναι μεγάλο ζήτημα...

[Novus]

Καιρός ήταν να βρεί ο Josef Koudelka τη θέση του στο dpgr ανάμεσα στους μεγάλους φωτογράφους.

Kαι με την ευκαιρία άλμπουμ με φωτογραφίες του εμπλουτίζει από σήμερα την αντίστοιχη γκαλερί τους.

Γιώργο η αλήθεια είναι ότι η διαφοροποίηση ανάμεσα στους "Μεγάλους" και τους "Απλούς" φωτογράφους είναι ένα ευαίσθητο θέμα...

Προσωπικά πάντα είχα την εντύπωση ότι στον διαχωρισμό που έχει γίνει στο dpgr ίσως κάποιοι "Μεγάλοι" θα έπρεπε να "υποβιβαστούν" και αντίστοιχα κάποιοι ταπεινοί "Ξένοι" να ανέβουν στους "Μεγάλους"...

Π.χ. όσο και αν μου αρέσουν ο Salgado ή ο Larain δεν μπορώ να πω ότι θα τους έβαζα στους Μεγάλους όταν την ίδια στιγμή στους "ξένους" υπάρχουν ονόματα σαν των Plossu, Brassai, Ronis, Harbutt και τόσοι άλλοι...

Αλλά... it's a fine line... και περί ορέξεως...

Δεν διαφωνώ καθόλου, αντίθετα συμφωνώ απόλυτα με αυτά που γράφεις εδώ (την ίδια εκτίμηση έχω και εγώ για Salgado και Larain), αντίθετα προσωπικά εκτιμώ ότι Koudelka είναι πολύ μεγάλος φωτογράφος.

Αν καταθέταμε όλοι γνώμες σίγουρα θα συμφωνούσαμε για τους 10-12 κλασικούς και από κει και μετά θα υπήρχε μια ομάδα πολύ καλών φωτογράφων όπου οι απόψεις θα διίσταντο.

Για μένα μεγάλος είναι αυτός που άφησε βαθειά καινοτόμο χαραγματιά στην ιστορία της τέχνης, δημιούργώντας νέα δεδομένα και νέα σημεία αναφοράς.

Η υποκειμενικότητα μας ξεκινά στην αξιολόγηση του έργου τους, στο κατά πόσο δηλαδή εμπεριέχει αυτή την "αρχέγονη εξαιρετική άποψη" και δεν αποτελεί απλά εξαιρετική υλοποίηση πάνω σε δεδομένες όμως και γνωστές απόψεις.
Και βέβαια αυτό δεν μπορεί να το κρίνει ούτε εγώ, ούτε εσύ, ούτε το dpgr, ούτε καν ιστορικοί της τέχνης και τεχνοκριτικοί. Το κρίνει μόνο ο χρόνος.

Θεωρώ λοιπόν ότι, ώς ένα σημείο, οι ταξινομήσεις εδώ μέσα, όσον αφορά τις γκρίζες αμφισβητούμενες ζώνες,  αποτελούν μια αναγκαστική αυθαιρεσία, που χρειάζεται για να υπάρχει ένας στοιχειώδης εκπαιδευτικός μπούσουλας για κάποιον που θα θελήσει να ξεκινήσει το ταξίδι γνωριμίας με τους σημαντικούς φωτογράφους. Και δεν πιστεύω ότι έχει μεγάλη σημασία εάν κάπου ενδεχομένως δεν είναι ακριβοδίκαιες.

Από κει και πέρα, όσο περισσότερο ασχολείται κάποιος, αρχίζει σιγά σιγά να διαμορφώνει τη δική του άποψη και να κάνει ανακατατάξεις στις προσωπικές του εκτιμήσεις και προτιμήσεις. 

[文言吴语日]

Τα βιντεο δε παιζουνε Γιοννεκ